Net zoals Apple met tools als Garageband, iMovie en iWeb de ‘gewone eindgebruiker’ in staat stelden om zelf op de stoel van de mediaproducent te gaan zitten en content als (Youtube)video’s, podcast en flipped classrooms op te leveren, zo zie ik iBooks Author de ‘gewone eindgebruiker’ op de stoel van de digitale uitgever zetten. Maar dan wel met de flair, onbevangenheid en de frisse creativiteit waar de uitgeefindustrie een puntje aan kan zuigen. iBooks Author lijkt vooralsnog lauwtjes te worden ontvangen door de traditionele (digitale) educatieve uitgeverijen. Dat is doorgaans hét startsein voor de creative prosumer te zijn om op te staan, de mouwen op te stropen en eens flink in de handen te spuwen.

Schuilt daar dan misschien het echte waarom van iBooks Author in? Wie Apple als bedrijf een beetje kent, weet dat dat waarom diep moet zitten. In elke geval dieper dan de wens de status quo in de onderwijsuitgeverij een ferme duw te geven. iBooks Author was écht niet Steve’s droom. Die droom was eerder mensen de tools te geven om onderwijscontent te bevrijden uit de greep van educatieve uitgevers en het ontwikkelen van leermateriaal te gunnen aan een veel groter publiek. Empowerment baby! iBooks Author lijkt de potentie te hebben om de afwachtende massa het licht te laten zien: zelf leermaterialen ontwikkelen die passen bij het onderwijs dat mijn school nastreeft is mogelijk. Kortom: ‘het onderwijs’ zelf de tools geven om los te komen van die gedateerde onderwijs-is-de-methode-doctrine, zodat je de materialen kunt maken die passen bij jouw visie op leren, die passen bij wat  leerlingen van nu verwachten van digitale leermiddelen.

iBooks Author is volgens mij voor Apple in potentie een katalysator voor gratis (of aantrekkelijk geprijsd) uitdagend leermateriaal dat volgens moderne inzichten wordt ontworpen en op een eigentijdse manier wordt aangeboden. Het middel op weg naar het doel. Laten we wel wezen: die aantrekkelijkheid en uitdagendheid kan toch in veel mindere mate (en na vele jaren aanmodderen) aan veel leermiddelen uit het aanbod van initiatieven als de OVC,  VO-content en wiwkijs worden toegeschreven. Ik vermoed dat de adoptie van dergelijke initiatieven moeizaam verloopt omdat de content lastig te ontsluiten is en lastig ‘eigen’ te maken is. Dat lijkt, in een wereld war het gemak van de technologie de mens dagelijks dient, toch wel iets te zijn waar veel docenten (nog steeds) naar op zoek zijn. iBooks Author is als tool vrij recht-toe-recht-aan en (op eigen materiaal gebaseerde) iBooks kunnen eenvoudig via mail, elo of schoolwiki worden verspreid.

Qua visuele aantrekkelijkheid en mediarijkheid kan zelf ontwikkeld leermateriaal het zelden ‘winnen’ van educatieve content van uitgeverijen. Met Office kan iedereen tekstverwerken, met iWork iederen DTP’en. Met Pages is het mogelijk om aantrekkelijk vormgegeven iBooks met audio en video te maken. Nu met iBooks Author lijkt ook het laatste gat met de uitgevers te kunnen worden gedicht. Maar daar zit ook gelijk de valkuil, dat we gaan proberen het kunstje van de uitgevers na te doen: boeken met een stekker erin, beetje pimpen en voilà we hebben eigentijdse content.

Simpelweg de omvang van de boeken (meerdere Gigabytes) die educatieve uitgevers nu als voorbeeld beschikbaar hebben, bewijzen dat punt wel een heel eind. Daar ga je er geen 10 van op een iPad zetten, althans niet op de hudige iPads. Maar waarom zou kennisgericht leermateriaal in volledige methode moeten worden aangeboden? Het Inkling-mdel waarin content via hoofdstukken kan worden gekocht, lijkt stuken aantrekkelijker en stimuleert het flexibeleren met didactiek en leerlijnen veel meer. In Nederland heeft het Ontwikkelcentrum al een tijdje zelf arrangeerbare content voor groen-onderwijs in de aanbieding. Er is alleen te weinig onderwijs waar dat zelf arrangeren lekker bij past. Uitgevers gaan ook absoluut niet ‘even snel’ hun methodes omtoveren tot interactieve iBooks en die 1-op-1 de markt op gooien.

Een initiatief als Leren Op Maat van Het Hondsrug College in Emmen lijkt een prima basis voor kleine stukjes content, op maat / niveau in (onder andere) iBooksformaat en passend op de individuele leerlijn aangeboden. Vergelijkbaar kunnen scholen waar thematisch gewerkt wordt of op scholen waar leraren schoolspecifieke invulling geven aan stukken onderwijstijs, zoals Daltonscholen, vrij eenvoudig materiaal maken dat past bij hun specifieke onderwijskundige en onderwijsinhoudelijke situatie. Neemt niet weg dat je dat materiaal nog steeds wel moet maken natuurlijk. Laten we ook niet vergeten dat dit is pas het begin is. De mogelijkheden van iBooks Author zullen de komende maanden pas duidelijk worden als het inde handen van leraren is geweest. Maar ook in de handen van leerlingen is iBooks Author een interessant tool. Zelf een boek maken over wat je hebt geleerd, is ontzettend leuk en past goed bij onderwijs met een projectgrondslag. Maar ook voor het aanleggen van een portfolio lijkt iBooks Author een aardig tool.

Zoals hierboven al gezegd: Apple heeft de ambitie om het onderwijs daadwerkelijk te veranderen. En dat gaat niet lukken als we afhankelijk zijn van educatief materiaal dat van 19e- en 20e-eeuwse denkbeelden over leren uitgaat. Want dat is vaak de kip-en-ei-situatie waar ‘het onderwijs’ met de educatieve uitgeverijen in is beland. Ons onderwijs is erg content driven en dus komt veel onderwijsinnovatie niet veel verder van het kiezen van een nieuwe methode en dus zijn ‘we’ afhankelijk van het innovatieve karakter van de uitgeverijen. En die op hun beurt zitten niet te wachten op woeste, methode-onafhankelijk experimenten in het onderwijs. Want probeer daar maar eens je brood mee te verdienen als ‘papieren bedrijf’.

Scholen die eigentijdse visie op leren hebben en daarbij een een wezenlijk andere onderwijspraktijk nastreven, hebben nu in elk geval een tool om passende content te ontwikkelen en een apparaat om die content mee te ontsluiten. iBooks Author is een tool waarmee de belangrijkste sleutelfiguren in het onderwijs, leraren en  leerlingen, zich kunnen loszingen van de onderwijskundige em onderwijsinhoudelijk houdgreep van de uitgevers. Apple gaat zelf niet het onderwijs veranderen, zover gaat haar reikwijdte niet. Ook iBooks Author gaat het onderwijs niet veranderen. Het zijn leraren die hun kansen grijpen omdat ze weer een nieuwe kans zien, een nieuwe mogelijkheid ontdekken en zichzelf bekwaam genoeg weten om inspirerend en uitdagend eigentijds onderwijs te ondersteunen met de nieuwste technologie en de modernste leermiddelen. En dat, dat was misschien wel Steve’s droom.

9to5Mac heeft een mooi stuk over hoe de erfenis van Steve Jobs bij Apple in leven wordt gehouden. In het stuk wordt een citaat van Steve aangehaald die voor mij de kern is van van een 21e-eeuwse attitude.

I think if you do something and it turns out pretty good, then you should go do something else wonderful, not dwell on it for too long. Just figure out what’s next.

Die mogen ‘we’ als ‘onderwijs’ ook wel onthouden.

Leuk om te zien dat twee van de Nederlandse ADE’s (Guido van Dijk en Isidore Postmes) zo’n prominente rol spelen in deze mooie manier van structureel en ingebed professionaliseren.

Rector Kees Versteeg heeft een goed plan dat gelukkig wat breder en dieper gaat dan het citaat in het persbericht doet vermoeden. Dankzij de iPad kan een leraar per leerling het niveau en de leerstijl in de gaten houden. Zo kan er gekeken worden of een leerling extra ondersteuning nodig heeft of juist toe is aan extra lesmateriaal.

Het is heel interessant wat er precies gaat gebeuren op deze school, want werken met iPads is natuurlijk wel andere koek dan werken met een laptop, zelfs al hebben de leerlingen straks de beschikking over een iPad 2.

De ADE-community bestaat wereldwijd uit ruim 1500 leden. Dat zijn stuk voor stuk mensen die met Apple-technologie in het onderwijs hun sporen hebben verdiend. In Europa zijn er ruim 500 ADE’s en daarvan komen er 30 uit Nederland. En dat aantal gaan we de komende maanden proberen uit te breiden. Dat gaat gebeuren op een manier die in de VS al sinds jaar en dag gewoon is: met het werven van een nieuwe Class (of Lichting zoals het in goed Nederlands heet) en de wervingsrondevoor de Europese Class 2011 of is gisteren gestart.

De lat om ADE te kunnen worden ligt behoorlijk hoog. We zoeken naar bijzondere talenten: van actieve onderwijsinnovatoren, pleitbezorgers van Apple-technologie, wier stem gehoord wordt als het gaat om advies over onderwijs en technologie en ervaren, creatieve contentontwikkelaars zien we je aanmelding graag verschijnen. Wat je precies moet doen, staat allemaal te lezen op de aanmeldsite.

Kort samengevat:

• je bent een ervaren leraar of onderwijsondersteuner,
• vul dan het aanmeldformulier volledig en uitgebreid in,
• geef aan dat je akkoord gaat met de ADE-lidmaatschapsovereenkomst,
• maak een video van maximaal 2 minuten die demonstreet waarom jij bij uitstek ADE zou moeten worden,
• maak je agenda leeg op 6/7/8 of 13/14/15 mei 2011 om deel te kunnen nemen aan het European ADE Institue in Londen,
• en je kunt dat allemaal inleveren / regelen voor 15 februari 2011

Kom dan maar op met die aanmelding! Meer info kun je (officieel) via de aanmeldpagina opvragen, maar je kunt ook mij even een mailtje sturen.

Het eerste punt is het citaat van Arthur C. Clark dat Mitra in vrijwel al zijn presentaties naar voren brengt: A teacher that can be replaced by computer should be. Blijft een even heldere als ingrijpende gedachte waar ik me in kan vinden. Er is inmiddels technologie voorhanden die het leren beter, efficiënter en waarschijnlijk zelfs stukken aantrekkelijker weet te maken. Die moet je als school héél snel adopteren zodat je die leraar weer naar de kern van z’n werk kunt laten gaan of (heel praktisch) zodat je de vergrijzing in het onderwijs op een slimme manier het hoofd kan bieden.

Het tweede punt dat Mitra maakte was zijn constatering dat If children have interest, learning happens. Het is een variant op het mantra Engage me or enrage me. Leerlingen voelen vaak geen enkele band met de leerstof of de manier ze er op onze scholen mee om moeten gaan. Pas als ze het idee hebben dat het opdoen van kennis en (bijbehorende) vaardigheden relevant en toegepast is, als dat wat ze moeten leren een intrinsieke meerwaarde oplevert, dan pas gaan ze leren en raken ze betrokken.

Mooie gedachtes, ik geloof er ook zeker in, die er tijdens Dé Onderwijsdagen ingingen als Gods woord in een ouderling (om mijn moeder hier ook maar eens te citeren). Het ovationele applaus aan het einde van zijn verhaal was volkomen terecht. Of … kijk, ik had Mitra al een paar keer live gezien, een keer echt en een keer online, ik ken de filmpjes (ik veronderstelde dat hij net als Sir Ken Robinson) geen onbekende voor de zaal zou zijn en blijft het gewoon leuk om zo’n man om zo’n man eens in het echt te zien. Maar daar zou het niet om moeten gaan!? Ik was oprecht verbaasd over wat ik links en rechts om me heen hoorde tijdens en na afloop Mitra’s verhaal. En ook in de dagen erna gonsde het op de edublogs over de verbluffende inzichten van Mitra. Stel je toch eens voor zeg, dat we met die ideeën iets gingen doen. Geweldig. Ongelooflijk. Je moet er maar op komen!

En toen werd het stil … want ondanks alle inspirerende verhalen over ontwrichtend innoveren, creatief ondernemen en instituutvrij leren, blijft het in de praktijk van het onderwijs angstvallig rustig. Dé Onderwijsdagen zijn achter de rug, Johnson, Muller, Alberdingk Thijm en Mitra zijn weer naar huis en op school wacht de waan van de dag en dus blijven ideeën niet meer dan dat: ideeën

Dát scholen moeten innoveren weten we, welke inzichten daarbij waardevol zijn weten we, dat kleine ontwrichtende innovaties tot grootse dingen kunnen leiden weten we ook, maar hoe wat dat allemaal in de praktijk gaan brengen, dat weten we dan weer niet. Althans, we doen er als ‘onderwijs’ in elk geval niet veel mee. Wat gaan we nu daadwerkelijk doen met die ideeën en inzichten? Zijn er scholen en docenten die leren zonder docent durven te laten gebeuren? Zijn er scholen en docenten die in de talenten van kinderen durven te investeren of die in het curriculum ruimte laten voor de dingen waar leerlingen echt belangstelling voor hebben?

We hebben volgens mij rumoer nodig, wrijving, spanning, gedoe, revolutie, van alles … maar niet de stilte na Mitra.

Muller vertelde over zijn ondernemingen Tango en RouteMobiel en hoe zij realtief makkelijk innovatief konden zijn ten opzichte van bijvoorbeeld een moloch / instituut als de ANWB: door sneller en goedkoper te zijn en te durven denken dat dat misschien wel eens een goede, positieve  propositie zou kunnen zijn. Muller ging in op hoe de creatiespiraal van Marinus Knoope een grote rol had gespeeld bij het ontwikkelen van deze innovatie bedrijven. Hij benadrukte daarbij het belang van het geloof in eigen kunnen en inzicht, het geloof in iets wezenlijk nieuws neer te kunnen zetten.

Dat geloof in eigen kunnen en inzicht, die overtuiging dat nieuwe dingen kúnnen werken, mis ik vaak als er gesproken wordt over onderwijsinnovatie (net als de ANWB dat mistte), maar het is  iets wat innovatieve scholen wél kunnen, ik zie dat gelukkig in de praktijk van een antal scholen waar ik mee mag werken). Geloven in dat iets innovatiefs zou kunnen werken of zelfs een essentiële verbetering zou kunnen zijn, is vaak simpelweg niet genoeg voor ‘het onderwijs’. De roep om onderzoek, de neiging naar evidence based innovatie en een overheid en onderwijsinspectie (of misschien wel een bijna compleet onderwijsveld) die alleen maar kunnen denken in uniformiteit, standaarden en die bestaan in een gezapige overtuiging van de eigen kwaliteit (die in feite weinig meer is dan gebrek aan een goed alternatief) staat veel praktische en op ervaring gebaseerde innovatie in de weg.

Voorbeelden van Muller gaven wel aan dat innoveren niet iets is waarbij je over een nacht ijs gaat en dat het belangrijk is open te innoveren; je wijsheid elders te halen als daar aanleiding of noodzaak voor is en je eigen inzichten en ervaringen te delen met partners. Muller zette me grijnzend aan het denken gezet door iets wat hij bijna achteloos, zo tussen neus en lippen door stelde, namelijk dat denken in termen als sneller en goedkoper ook wel eens een manier zouden kunnen zijn om onderwijs te innoveren. Kijk, daar hou ik van!

De parallel tussen giganten als de ANWB of grote bezineleveranciers waar eigenlijk best mee te concurreren is en het onderwijs is best te trekken volgens mij. De achterliggende gedachte is om te beginnen dat een relatief kleine ‘onderneming’ zoals een individuele school de drijvende kracht zou kunnen zijn achter een grote innovatie. Dus dat échte innovatie niet te verwachten is van hét onderwijs. Een gedachte die eerder op de eerste dag van Dé Onderwijsdagen 2010 werd onderstreept door Curtis Johnson (ja, die van Disrupting Class). Sneller en goedkoper onderwijs bieden, zonder aan kwaliteit in te boeten… dat moet toch kunnen? Zeker als je, net zoals Muller heeft gedaan, inzet op open innovatie, slim samenwerken en de overtuiging dat je iets doet waarvan de markt nog niet weet dat ze er op zit te wachten.

Sugata Mitra stelde in zijn afsluitende keynote iets dat je best in het verlengde zou kunnen zien van het verhaal van Muller. Mitra citeerde Arthur C. Clarke: A teacher that can be replaced by a machine should be. Een citaat dat Mitra vaker gebruikt en dat ik ook (net als hij) graag herhaal in een zaal vol leraren. Maar net als bij Muller heeft gedaan bij Tango, zou je in het onderwijs de kernactivietit (leren) wellicht best kunnen laten gebeuren zonder de dure overhead van leraren. Mitra’s experimenten wijzen immers uit dat leren met alleen technologie best kan plaatsvinden op voorwaarde dat de lerende er een belang bij heeft. Sneller klaar kunnen zijn met een uitdagende en betekenisvolle schoolopleiding, cursus of leergang zou dat prima kunnen zijn.

De huidige regering wil bezuinigen, lijkt het ondernemersschap een warm hart toe te dragen en wil blijkbaar ook dat “scholen, ouders, vakbonden en andere belangenorganisaties mee […] denken en discussiëren over het onderwijs, en daarbij ingesleten patronen en ‘heilige huisjes’ niet onbesproken te laten”. (De Telegraaf). Mevrouw de Minister, u kunt me bellen!

Kleine (leuke) update
Stem op Michiel Mullers boek bij de verkiezing van het beste ondernemersboek van Sprout, laat hier een creatieve reactie achter en maak kans op een gesigneerd exemplaar van dat boek.

Als je dag in, dag uit hard aan je team, je collega’s en/of je schoolleiding moet sleuren om ze een beetje richting eigentijds onderwijs te krijgen, bekijk dan gewoon af en toe dit filmpje … en geef niet op.

Wie John ook wel eens live in actie wil zien gaat vanavond om 18.00 klaar zitten voor zijn TED-talk tijdens TEDxLaguna.

Tijdens de editie van 2009 is er door de deelnemers een memorandum opgesteld om duidelijk te maken aan de politiek dat de noodzaak van het zinvol inzetten van technologie iets is dat met woord, beleid, daad en euro’s ondersteund moet worden. En dan ligt er natuurlijk voor dit jaar een leuke uitdaging om te kijken of er al stappen zijn gemaakt in het Vlaamse onderwijs. In het voorgesprek met de organisatie werd me al duidelijk dat er in Vlaanderen flinke uitdagingen liggen op dat vlak.

De organisatie heeft haar best gedaan om een aantal aansprekende sprekers te strikken, maar ze heeft ook goed opgelet en gezien dat we hier in Nederland met de TeachMeetNL een prachtige manier hebben gevonden om de O van Onderwijs haar eigen stem te laten horen op een frisse en inspirerende manier. En daarom mag ik (en je mag best weten dat ik dat erg leuk vind) tijdens O5 een unconferencesessie verzorgen die wel wat weg heeft van het CvI BarCamp. En als de bijdragen tijdens de O5 Talk allemaal van het zelfde kaliber worden als die van vorige week in Veldhoven, dan gaan we een geweldige middag tegemoet. En aan de setting zal het niet liggen, want O5 vindt plaats in Living Tomorrow in Vilvoorde.