De stilte na Mitra

Het zou zomaar kunnen zijn dat je het (ondanks dat het een worldwide trending topic op Twitter was) maar Sugata Mitra sloot vorige week donderdag een prima editie van Dé Onderwijsdagen af. Met hem hadden de organisatoren een heel erg benaderbare Grote Spreker (en denker) binnen gehaald.  De kern van Mitra’s verhaal bestaat voor mij uit twee dingen.

Het eerste punt is het citaat van Arthur C. Clark dat Mitra in vrijwel al zijn presentaties naar voren brengt: A teacher that can be replaced by computer should be. Blijft een even heldere als ingrijpende gedachte waar ik me in kan vinden. Er is inmiddels technologie voorhanden die het leren beter, efficiënter en waarschijnlijk zelfs stukken aantrekkelijker weet te maken. Die moet je als school héél snel adopteren zodat je die leraar weer naar de kern van z’n werk kunt laten gaan of (heel praktisch) zodat je de vergrijzing in het onderwijs op een slimme manier het hoofd kan bieden.

Het tweede punt dat Mitra maakte was zijn constatering dat If children have interest, learning happens. Het is een variant op het mantra Engage me or enrage me. Leerlingen voelen vaak geen enkele band met de leerstof of de manier ze er op onze scholen mee om moeten gaan. Pas als ze het idee hebben dat het opdoen van kennis en (bijbehorende) vaardigheden relevant en toegepast is, als dat wat ze moeten leren een intrinsieke meerwaarde oplevert, dan pas gaan ze leren en raken ze betrokken.

Mooie gedachtes, ik geloof er ook zeker in, die er tijdens Dé Onderwijsdagen ingingen als Gods woord in een ouderling (om mijn moeder hier ook maar eens te citeren). Het ovationele applaus aan het einde van zijn verhaal was volkomen terecht. Of … kijk, ik had Mitra al een paar keer live gezien, een keer echt en een keer online, ik ken de filmpjes (ik veronderstelde dat hij net als Sir Ken Robinson) geen onbekende voor de zaal zou zijn en blijft het gewoon leuk om zo’n man om zo’n man eens in het echt te zien. Maar daar zou het niet om moeten gaan!? Ik was oprecht verbaasd over wat ik links en rechts om me heen hoorde tijdens en na afloop Mitra’s verhaal. En ook in de dagen erna gonsde het op de edublogs over de verbluffende inzichten van Mitra. Stel je toch eens voor zeg, dat we met die ideeën iets gingen doen. Geweldig. Ongelooflijk. Je moet er maar op komen!

En toen werd het stil … Want ondanks alle inspirerende verhalen over ontwrichtend innoveren, creatief ondernemen en instituutvrij leren, blijft het in de praktijk van het onderwijs angstvallig rustig. Dé Onderwijsdagen zijn achter de rug, Johnson, Muller, Alberdingk Thijm en Mitra zijn weer naar huis en op school wacht de waan van de dag en dus blijven ideeën niet meer dan dat: ideeën

Dát scholen moeten innoveren weten we, welke inzichten daarbij waardevol zijn weten we, dat kleine ontwrichtende innovaties tot grootse dingen kunnen leiden weten we ook, maar hoe wat dat allemaal in de praktijk gaan brengen, dat weten we dan weer niet. Althans, we doen er als ‘onderwijs’ in elk geval niet veel mee. Wat gaan we nu daadwerkelijk doen met die ideeën en inzichten? Zijn er scholen en docenten die leren zonder docent durven te laten gebeuren? Zijn er scholen en docenten die in de talenten van kinderen durven te investeren of die in het curriculum ruimte laten voor de dingen waar leerlingen echt belangstelling voor hebben?

We hebben volgens mij rumoer nodig, wrijving, spanning, gedoe, revolutie, van alles … maar niet de stilte na Mitra.

Profiel: Science Leadership Academy

Het is niet de eerste keer dat ik schrijf over Chris Lehmanns Science Leadership Academy. Ik volg Chris’ blog al erg lang, hou hem goed in de gaten op twitter en zijn verhaal tijdens TEDxNYED was voor mij weer een bron van inspiratie. Ik noem tijdens presentaties en workshops SLA graag als een school waar betrokkenheid bij de leerlingen en het leren, het vrij en bovenal creatief kunnen denken en doen, het uitdagen van leerlingen met authentiek leerwerk en de nagenoeg onzichtbare integratie van technologie in het leerproces een prachtige onderwijspraktijk opleveren.

SLA biedt exclusief projectonderwijs maar / en weet daarmee moeiteloos leerlingen boven het gemiddelde niveau te krijgen voor de gestandardiseerde toetsen van de staat Pennsylvania waar die arme leerlingen helaas nog steeds langs moeten. Daarmee logenstraft de school met haar praktijk de gangbare gedachte dat projectonderwijs leuk is, maar dat er ‘ook nog voor de toetsen en eindexamens geleerd moet worden.

Wat ik eigenlijk niet eens  wist (of me niet gerealiseerd had) is dat de SLA ook een Mac-school is. Zelfs zo’n bijzondere Mac-school dat ze met een profiel op de onderwijspagina’s van de internationale Apple site staan. Het is leuk dat Lehmann en zijn collega’s zo enthousiast zijn over de Mac, maar probeer even door de tamelijk ronkende marketingtaal heen te kijken naar waar de school voor staat. Echt de moeite waard.

En als iemand in Nederland zo’n soort school gaat opzetten, dan hang ik mijn ondernemerschap met liefde aan de wilgen.

Onderwijs: sneller en goedkoper

Wat mij betreft de meest prikkelende presentatie van Dé Onderwijsdagen 2010 was die van Michiel Muller. Muller is geen onderwijsmens, althans niet in de traditionele zin van het woord. Hij is ondernemer (serial entrepeneur) en hij heeft dat wat hij heeft geleerd van het opzetten van een aantal succesvolle bedrijven helder voor de geest.

Muller vertelde over zijn ondernemingen Tango en RouteMobiel en hoe zij realtief makkelijk innovatief konden zijn ten opzichte van bijvoorbeeld een moloch / instituut als de ANWB: door sneller en goedkoper te zijn en te durven denken dat dat misschien wel eens een goede, positieve  propositie zou kunnen zijn. Muller ging in op hoe de creatiespiraal van Marinus Knoope een grote rol had gespeeld bij het ontwikkelen van deze innovatie bedrijven. Hij benadrukte daarbij het belang van het geloof in eigen kunnen en inzicht, het geloof in iets wezenlijk nieuws neer te kunnen zetten.

Dat geloof in eigen kunnen en inzicht, die overtuiging dat nieuwe dingen kúnnen werken, mis ik vaak als er gesproken wordt over onderwijsinnovatie (net als de ANWB dat mistte), maar het is  iets wat innovatieve scholen wél kunnen, ik zie dat gelukkig in de praktijk van een antal scholen waar ik mee mag werken). Geloven in dat iets innovatiefs zou kunnen werken of zelfs een essentiële verbetering zou kunnen zijn, is vaak simpelweg niet genoeg voor ‘het onderwijs’. De roep om onderzoek, de neiging naar evidence based innovatie en een overheid en onderwijsinspectie (of misschien wel een bijna compleet onderwijsveld) die alleen maar kunnen denken in uniformiteit, standaarden en die bestaan in een gezapige overtuiging van de eigen kwaliteit (die in feite weinig meer is dan gebrek aan een goed alternatief) staat veel praktische en op ervaring gebaseerde innovatie in de weg.

Voorbeelden van Muller gaven wel aan dat innoveren niet iets is waarbij je over een nacht ijs gaat en dat het belangrijk is open te innoveren; je wijsheid elders te halen als daar aanleiding of noodzaak voor is en je eigen inzichten en ervaringen te delen met partners. Muller zette me grijnzend aan het denken gezet door iets wat hij bijna achteloos, zo tussen neus en lippen door stelde, namelijk dat denken in termen als sneller en goedkoper ook wel eens een manier zouden kunnen zijn om onderwijs te innoveren. Kijk, daar hou ik van!

De parallel tussen giganten als de ANWB of grote bezineleveranciers waar eigenlijk best mee te concurreren is en het onderwijs is best te trekken volgens mij. De achterliggende gedachte is om te beginnen dat een relatief kleine ‘onderneming’ zoals een individuele school de drijvende kracht zou kunnen zijn achter een grote innovatie. Dus dat échte innovatie niet te verwachten is van hét onderwijs. Een gedachte die eerder op de eerste dag van Dé Onderwijsdagen 2010 werd onderstreept door Curtis Johnson (ja, die van Disrupting Class). Sneller en goedkoper onderwijs bieden, zonder aan kwaliteit in te boeten… dat moet toch kunnen? Zeker als je, net zoals Muller heeft gedaan, inzet op open innovatie, slim samenwerken en de overtuiging dat je iets doet waarvan de markt nog niet weet dat ze er op zit te wachten.

Sugata Mitra stelde in zijn afsluitende keynote iets dat je best in het verlengde zou kunnen zien van het verhaal van Muller. Mitra citeerde Arthur C. Clarke: A teacher that can be replaced by a machine should be. Een citaat dat Mitra vaker gebruikt en dat ik ook (net als hij) graag herhaal in een zaal vol leraren. Maar net als bij Muller heeft gedaan bij Tango, zou je in het onderwijs de kernactivietit (leren) wellicht best kunnen laten gebeuren zonder de dure overhead van leraren. Mitra’s experimenten wijzen immers uit dat leren met alleen technologie best kan plaatsvinden op voorwaarde dat de lerende er een belang bij heeft. Sneller klaar kunnen zijn met een uitdagende en betekenisvolle schoolopleiding, cursus of leergang zou dat prima kunnen zijn.

De huidige regering wil bezuinigen, lijkt het ondernemersschap een warm hart toe te dragen en wil blijkbaar ook dat “scholen, ouders, vakbonden en andere belangenorganisaties mee […] denken en discussiëren over het onderwijs, en daarbij ingesleten patronen en ‘heilige huisjes’ niet onbesproken te laten”. (De Telegraaf). Mevrouw de Minister, u kunt me bellen!

Kleine (leuke) update
Stem op Michiel Mullers boek bij de verkiezing van het beste ondernemersboek van Sprout, laat hier een creatieve reactie achter en maak kans op een gesigneerd exemplaar van dat boek.

Helikon deed Dé Onderwijsdagen 2010

Ik zou natuurlijk een uitgebreide sfeerimpressie van Dé Onderwijsdagen 2010 kunnen geven, maar dat heeft niet zo heel veel zin. Vooral omdat Wilfred Rubens dat al op een geweldige manier heeft gedaan (net als een aantal andere edubloggers). Dus ik wil in dat opzicht volstaan met de organisatie te complimenteren met een goed georganiseerd evenement met een breed aanbod aan workshops, onverwacht inspirerende keynote-sprekers (zelf was ik erg enthousiast Michiel Muller) en een programma dat veel ruimte liet om te reflecteren en te netwerken.

Ik heb toch wel een aantal dingen gehoord die me op een goede manier hebben geprikkeld en waar ik zeker nog wel een kort stukje over wil schrijven, maar ik moet het ook nog even op me in laten werken allemaal. Het gevoel van urgentie om werk te maken van échte onderwijsinnovatie en de gedachte dat misschien alleen ontwrichtende innovaties onderwijs een ferme duw in de richting van de 21e eeuw kunnen geven.

Er zijn behoorlijk wat van de sessies en alle keynotes nog eens rustig, thuis op de bank of op kantoor (of in de klas natuurlijk) terug te kijken op de video-pagina. Klik ook zeker op het logo van Presentations2Go want die hebben mijn sessie over het fenomeen TeachMeet ook opgenomen, net als nog een hele reeks andere leuke workshops.

Om nog even terug te komen op die edubloggers (die en masse aanwezig waren): het is inmiddels al een ware traditie om op de vooravond van Dé Onderwijsdagen met een grote groep edubloggers (en wat lezers) uit eten te gaan. En ook dit jaar weer hebben Karin Winters en Liesbeth Manteldat prima geregeld. En als extra bedankje een snel filmpje daarover (zodat je weet dat je volgend jaar óók moet komen).

Edubloggersdiner from Helikon on Vimeo.

Delano Utrecht – bijna 30 edubloggers en eten en drinken

Kennisnet Summerschool 2010

Hoewel het niet de eerste keer was, is het toch altijd leuk om gevraagd te worden door Apple om iets mee te organiseren. Voor de zomer werd ik gevraagd of ik kon meehelpen een goede invulling te vinden voor een dagdeel van de Kennisnet Summerschool 2010. Wie dat (het lijkt me schier onmogelijk, maar goed) wellicht gemist heeft: de Kennisnet Summerschool 2010 is een initiatief van Kennisnet waarbij koppeltjes leraar+directeur deelnemen aan een intensief tweedags programma dat inhoudelijk wordt ingevuld door een aantal technologiebedrijven. Op 23 en 24 augustus waren een goede 40 man te gast bij IBM en één middag werden ze op excursie gestuurd naar het fraaie Apple Briefing Centre aan het Amsterdamse Leidseplein.

En al zeg ik het zelf: we hadden een lekker intensief en bijna allesomvattend programma voor ze op de rol staan. De bijeenkomst viel uiteen in een deel met presentaties over de brede maatschappelijke en economische ontwikkeling in de wereld van mediagebruik en mobiliteit (door Joachim Levelt), en een verhaal over Apple’s onderwijsvisie (door ondergetekende) en een aantal korte workshops over de praktijk van Mac-toepassingen in het onderwijs: Apps in het Onderwijs (Joachim Levelt), Mobiele toepassingen voor exacte vakken (Paul Dolk), Taal Muzikaal (Peter de Bye) en One Minute Podcasting door mij.

Het blijft voor mij toch mooi om te ervaren hoe naadloos het verhaal van Apple corporate samengaat met de ervaring en praktijk van Apple Distinguished Educators. Ik stel me voor dat het voor de deelnemers een aardige afwissling was van het menu van cloud-oplossingen dat hen die twee dagen werd voorgeschoteld. Het verhaal van Apple in het onderwijs is uiteraard niet aan iedereen besteed in zo’n gemêleerd gezelschap, maar nietegenstaande dat feit kregen we toch behoorlijk wat leuke en enthousiaste reacties van deelnemers op onze verhalen. Overigens was dat niet het laatste Apple-getinte verhaal, want de spreker tijdens het avondprogramma was Peter de Visser, directeur van RSG Stad + Esch in Meppel (of zoals hij het zelf noemt: M) een van de grotere 1:1-scholen in Nederland. Helaas was ik daar niet mee bij maar Peter kennende heeft hij een gloedvol betoog gehouden en duidelijk gemaakt waarom er op zijn scholen voor de Mac is gekozen.

Think Ahead.

Een vruchtbaar en stimulerend overleg vanochtend op het hoofdkantoor van Apple deed me denken aan een filmpje dat ik een tijdje geleden heb gezien en waar ik een goede aanleiding voor zocht om er eens over te bloggen zodat ik het met m’n lezers kan delen. Apple en innovatie zijn (in elk geval voor mij) dingen die onlosmakelijk met elkaar verbonden zijn. En al eerder heb ik erover geschreven dat ook als het gaat om de onderwijsvisie Apple een innovatief bedrijf is. Onderstaand filmpje, speciaal gemaakt voor de Education Leadership Summit die Apple vorig jaar in de VS heeft verzorgd, is eigenlijk een prachtige visuele samenvatting van die visie.

Als je dag in, dag uit hard aan je team, je collega’s en/of je schoolleiding moet sleuren om ze een beetje richting eigentijds onderwijs te krijgen, bekijk dan gewoon af en toe dit filmpje … en geef niet op.

John Moravec op TEDxLaguna

Wie zich Education Futures NL nog kan herinneren en/of John Moravec op de i&i-conferentie vorig jaar in actie heeft gezien, weet dat hij altijd wel goed is voor wat gepeperde uitspraken over waar het heen moet gaan met het onderwijs. Dat zijn ideeën het goed doen in Nederland blijkt wel uit zijn bijdragen aan Education Futures NL, Knowmads [...]

Sir Ken Robinson – Bring on the learning revolution

Tijdens de sessie voor Project Droomschool kondigde Ken Robinson al zij nieuwe TED talk aan en die is nu te bekijken. Wie The Element heeft gelezen zal veel uit Robinsons verhaal herkennen. Veel woorden moet ik er niet aan willen wijden (bekijk anders ook het stuk van Wilfred Rubens over deze video eens), want Ken Robinson moet je natuurlijk zelf zien en horen …

Een paar leuke citaten uit deze TED talk die mij deden opveren:

Reform is no use any more, because that’s simply improving a broken model.

We have to transform education into something else.

The problem for reform or transformation is the tyranny of common sense.

We have let go of the idea of linearity: it starts here you do this and it ends there.

We have an education system built on the system of fast food restaurants.

Luister ook goed naar het gedicht van W.B. Yeats waar hij mee afsluit. Dat is nog eens een prachtige TED wish.

Project Droomschool – the movie

De anti-creativiteitschecklist

Misschien ben je het een beetje zat dat denkers als Sir Ken Robinson, Thomas Friedman en Daniel Pink alsmaar roepen dat creativiteit de redding van de wereld of in elk geval het onderwijs is in de toekomst. Of misschien geloof je ze sowieso niet omdat je in de Volkskrant de azijnpissers van BON hebt horen zeggen dat het juist orerende leraren zijn die ons jongvolk gaan redden van de morele en academische duikvlucht. Dan is onderstaande video met 14 onmisbare regels om creativiteit te omzeilen en uit te bannen in je leven (en klaslokaal) wat je nodig hebt.

Met dank aan John Moravec via Twitter.