Creativiteit heeft creativitijd nodig

Wie wel eens met mij over onderwijs heeft gepraat, weet dat ik geen groot liefhebber ben van het van-bel-naar-bel-rennen dat we kinderen op school vaak laten doen. Met de lesurentabellen die we op school hanteren, is er zelden of nooit ruimte en tijd om eens wat langer met een opdracht bezig te zijn. Ik geloof dat je kinderen de tijd moet geven om op verschillende manieren met problemen te stoeien. Dat maakt het uitdagender en afwisselender om met leren bezig te zijn.

Ivo Wouters twitterde een link naar onderstaand filmpje. Genoeg om in elk geval een glimlach op je gezicht te toveren.

Vandaag gratis: Toontastic

Doe jezelf én je kinderen een gratis cadeau cadeau en download vandaag (en ook alleen vandaag) de geweldige animatie- / storytelling-app Toontastic gratis. Geloof me een keer op mijn woord voor deze en ga niet eerst onderstaand filmpje bekijken, maar download de app eerst en ga vervolgens heel veel plezier hebben om met prachtige cartoonfiguren [...]

Comic Life for iPad tijdelijk afgeprijsd

Je moet er snel bij zijn, maar dan heb je ook een leuke deal. Tot en met 5 september is de mobiele versie van Plasqs briljante Comic Life for iPad voor de helft van de prijs. Je betaalt dan slechts €2,99 voor een van de leukste Apps die er zijn. Met Comic Life kun je, [...]

iPEVO Point 2 View documentcamera

roeger, toen iPads nog geen camera’s hadden, moest je improviseren met hoe jede werking van een iPad in beeld kon brengen. De meest voor de hand liggende oplossing is dan een documentcamera. Die dingen zijn echter behoorlijk prijzig en hoe beter de kwaliteit, des te prijziger ze zijn. Veel van die dingen zijn bovendien net een maatje te groot voor de reizende workshopgever. In het afgelopen najaar was ik in Liverpool tijdens de IB Conference aangenaam verrast over de iPEVO USB Document Camera; een übermobiele documentcamera. Geen zwaargewicht wat betreft beeldkwaliteit, maar goed genoeg voor de meeste doordeweekse video’s die je voor school zou kunnen maken. En in elk geval goed genoeg voor Apple om te gebruik ervan toe te staan in de sessies en dat zegt toch echt wel iets.

Ik was er zelf zo van onder de indruk dat ik er ook maar een heb gekocht (in Singapore via familie en persoonlijk laten invliegen) en die kwam een week of drie voor de aankondiging van de iPad 2 (met volledige video-uit). Werd de iPEVO daarmee gelijk overbodig? Allesbehalve. Dingetje blijkt namelijk een geweldig manusjes van alles. Boinx noemt het bijvoorbeeld de ideale camera voor gebruik met iStopmotion. Ook het gratis FrameByFrame werkt prima met de iPEVO. Uiteraard doet het prima als webcam en natuurlijk als documentcamera in de klas.

De 2 Megapixelcamera is niet het sterkste punt van de iPEVO, maar het stevige en slimme statief dat erbij zit is erg prettig. En ook de software die erbij zit is eenvoudig maar zeer functioneel en werkt uitstekend op de Mac. QuickTime, Face Time, iChat, Skype, PhotoBooth en zelfs BoinxTV, ze doen het allemaal moeiteloos en in prima kwaliteit met de iPEVO? Podcasten, tutorials van hands on zaken (werken met passer of gradenhoek bijvoorbeeld) is een fluitje van een cent. Een snelle test met Ustream gaf ook een prima resultaat. Opmerkelijk genoeg is het niet gelukt om de iPEVO herkend te krijgen door iMovie.

De iPEVO komt met een mooie verzwaarde voet met daarop een flexibel kunststof statief. Daarnaast zit er in de doos een speciale klem waarmee je de camera eenvoudig aan de rand van een beeldscherm of een ander object met een randje of iets als een spijl kunt klemmen. Maar waarom zou ik nu ineens over zo’n camera’tje schrijven? Het ding is inmiddels ook in Nederland te koop (€79) en dat is eigenlijk gewoon heel fijn.

De stilte na Mitra

Het zou zomaar kunnen zijn dat je het (ondanks dat het een worldwide trending topic op Twitter was) maar Sugata Mitra sloot vorige week donderdag een prima editie van Dé Onderwijsdagen af. Met hem hadden de organisatoren een heel erg benaderbare Grote Spreker (en denker) binnen gehaald.  De kern van Mitra’s verhaal bestaat voor mij uit twee dingen.

Het eerste punt is het citaat van Arthur C. Clark dat Mitra in vrijwel al zijn presentaties naar voren brengt: A teacher that can be replaced by computer should be. Blijft een even heldere als ingrijpende gedachte waar ik me in kan vinden. Er is inmiddels technologie voorhanden die het leren beter, efficiënter en waarschijnlijk zelfs stukken aantrekkelijker weet te maken. Die moet je als school héél snel adopteren zodat je die leraar weer naar de kern van z’n werk kunt laten gaan of (heel praktisch) zodat je de vergrijzing in het onderwijs op een slimme manier het hoofd kan bieden.

Het tweede punt dat Mitra maakte was zijn constatering dat If children have interest, learning happens. Het is een variant op het mantra Engage me or enrage me. Leerlingen voelen vaak geen enkele band met de leerstof of de manier ze er op onze scholen mee om moeten gaan. Pas als ze het idee hebben dat het opdoen van kennis en (bijbehorende) vaardigheden relevant en toegepast is, als dat wat ze moeten leren een intrinsieke meerwaarde oplevert, dan pas gaan ze leren en raken ze betrokken.

Mooie gedachtes, ik geloof er ook zeker in, die er tijdens Dé Onderwijsdagen ingingen als Gods woord in een ouderling (om mijn moeder hier ook maar eens te citeren). Het ovationele applaus aan het einde van zijn verhaal was volkomen terecht. Of … kijk, ik had Mitra al een paar keer live gezien, een keer echt en een keer online, ik ken de filmpjes (ik veronderstelde dat hij net als Sir Ken Robinson) geen onbekende voor de zaal zou zijn en blijft het gewoon leuk om zo’n man om zo’n man eens in het echt te zien. Maar daar zou het niet om moeten gaan!? Ik was oprecht verbaasd over wat ik links en rechts om me heen hoorde tijdens en na afloop Mitra’s verhaal. En ook in de dagen erna gonsde het op de edublogs over de verbluffende inzichten van Mitra. Stel je toch eens voor zeg, dat we met die ideeën iets gingen doen. Geweldig. Ongelooflijk. Je moet er maar op komen!

En toen werd het stil … Want ondanks alle inspirerende verhalen over ontwrichtend innoveren, creatief ondernemen en instituutvrij leren, blijft het in de praktijk van het onderwijs angstvallig rustig. Dé Onderwijsdagen zijn achter de rug, Johnson, Muller, Alberdingk Thijm en Mitra zijn weer naar huis en op school wacht de waan van de dag en dus blijven ideeën niet meer dan dat: ideeën

Dát scholen moeten innoveren weten we, welke inzichten daarbij waardevol zijn weten we, dat kleine ontwrichtende innovaties tot grootse dingen kunnen leiden weten we ook, maar hoe wat dat allemaal in de praktijk gaan brengen, dat weten we dan weer niet. Althans, we doen er als ‘onderwijs’ in elk geval niet veel mee. Wat gaan we nu daadwerkelijk doen met die ideeën en inzichten? Zijn er scholen en docenten die leren zonder docent durven te laten gebeuren? Zijn er scholen en docenten die in de talenten van kinderen durven te investeren of die in het curriculum ruimte laten voor de dingen waar leerlingen echt belangstelling voor hebben?

We hebben volgens mij rumoer nodig, wrijving, spanning, gedoe, revolutie, van alles … maar niet de stilte na Mitra.

Onderwijs: sneller en goedkoper

Wat mij betreft de meest prikkelende presentatie van Dé Onderwijsdagen 2010 was die van Michiel Muller. Muller is geen onderwijsmens, althans niet in de traditionele zin van het woord. Hij is ondernemer (serial entrepeneur) en hij heeft dat wat hij heeft geleerd van het opzetten van een aantal succesvolle bedrijven helder voor de geest.

Muller vertelde over zijn ondernemingen Tango en RouteMobiel en hoe zij realtief makkelijk innovatief konden zijn ten opzichte van bijvoorbeeld een moloch / instituut als de ANWB: door sneller en goedkoper te zijn en te durven denken dat dat misschien wel eens een goede, positieve  propositie zou kunnen zijn. Muller ging in op hoe de creatiespiraal van Marinus Knoope een grote rol had gespeeld bij het ontwikkelen van deze innovatie bedrijven. Hij benadrukte daarbij het belang van het geloof in eigen kunnen en inzicht, het geloof in iets wezenlijk nieuws neer te kunnen zetten.

Dat geloof in eigen kunnen en inzicht, die overtuiging dat nieuwe dingen kúnnen werken, mis ik vaak als er gesproken wordt over onderwijsinnovatie (net als de ANWB dat mistte), maar het is  iets wat innovatieve scholen wél kunnen, ik zie dat gelukkig in de praktijk van een antal scholen waar ik mee mag werken). Geloven in dat iets innovatiefs zou kunnen werken of zelfs een essentiële verbetering zou kunnen zijn, is vaak simpelweg niet genoeg voor ‘het onderwijs’. De roep om onderzoek, de neiging naar evidence based innovatie en een overheid en onderwijsinspectie (of misschien wel een bijna compleet onderwijsveld) die alleen maar kunnen denken in uniformiteit, standaarden en die bestaan in een gezapige overtuiging van de eigen kwaliteit (die in feite weinig meer is dan gebrek aan een goed alternatief) staat veel praktische en op ervaring gebaseerde innovatie in de weg.

Voorbeelden van Muller gaven wel aan dat innoveren niet iets is waarbij je over een nacht ijs gaat en dat het belangrijk is open te innoveren; je wijsheid elders te halen als daar aanleiding of noodzaak voor is en je eigen inzichten en ervaringen te delen met partners. Muller zette me grijnzend aan het denken gezet door iets wat hij bijna achteloos, zo tussen neus en lippen door stelde, namelijk dat denken in termen als sneller en goedkoper ook wel eens een manier zouden kunnen zijn om onderwijs te innoveren. Kijk, daar hou ik van!

De parallel tussen giganten als de ANWB of grote bezineleveranciers waar eigenlijk best mee te concurreren is en het onderwijs is best te trekken volgens mij. De achterliggende gedachte is om te beginnen dat een relatief kleine ‘onderneming’ zoals een individuele school de drijvende kracht zou kunnen zijn achter een grote innovatie. Dus dat échte innovatie niet te verwachten is van hét onderwijs. Een gedachte die eerder op de eerste dag van Dé Onderwijsdagen 2010 werd onderstreept door Curtis Johnson (ja, die van Disrupting Class). Sneller en goedkoper onderwijs bieden, zonder aan kwaliteit in te boeten… dat moet toch kunnen? Zeker als je, net zoals Muller heeft gedaan, inzet op open innovatie, slim samenwerken en de overtuiging dat je iets doet waarvan de markt nog niet weet dat ze er op zit te wachten.

Sugata Mitra stelde in zijn afsluitende keynote iets dat je best in het verlengde zou kunnen zien van het verhaal van Muller. Mitra citeerde Arthur C. Clarke: A teacher that can be replaced by a machine should be. Een citaat dat Mitra vaker gebruikt en dat ik ook (net als hij) graag herhaal in een zaal vol leraren. Maar net als bij Muller heeft gedaan bij Tango, zou je in het onderwijs de kernactivietit (leren) wellicht best kunnen laten gebeuren zonder de dure overhead van leraren. Mitra’s experimenten wijzen immers uit dat leren met alleen technologie best kan plaatsvinden op voorwaarde dat de lerende er een belang bij heeft. Sneller klaar kunnen zijn met een uitdagende en betekenisvolle schoolopleiding, cursus of leergang zou dat prima kunnen zijn.

De huidige regering wil bezuinigen, lijkt het ondernemersschap een warm hart toe te dragen en wil blijkbaar ook dat “scholen, ouders, vakbonden en andere belangenorganisaties mee […] denken en discussiëren over het onderwijs, en daarbij ingesleten patronen en ‘heilige huisjes’ niet onbesproken te laten”. (De Telegraaf). Mevrouw de Minister, u kunt me bellen!

Kleine (leuke) update
Stem op Michiel Mullers boek bij de verkiezing van het beste ondernemersboek van Sprout, laat hier een creatieve reactie achter en maak kans op een gesigneerd exemplaar van dat boek.

Mail uit Cupertino: op naar IBO Conference

Het overkomt me gelukkig elk jaar wel een paar keer dat ik leuke dingen op mooie conferenties mag doen, maar heel af en toe heb je het gevoel helemaal de jackpot te hebben gescoord. En nu heb ik dat toevallig. Het najaar was al mooi gevuld met een ferme bijdrage aan het European Laptop Institute, maar het wordt nog mooier … Terwijl ik op vakantie was, kreeg ik een mailtje van iemand van het Apple Education Team in Cupertino, inderdaad dát Cupertino.

De inhoud van die mail was behoorlijk vleiend, ze waren op zoek naar ADE’s om het bestaande team van presentatoren en workshopleiders mee uit te breiden en bij enig rondvragen bleek mijn naam herhaaldelijk te zijn gevallen [voeg hier enorm blijde grijns in]. Heel concreet was men in Cupertino op zoek naar iemand die op de EMEA conferentie van de International Baccalaureate Organisation (IBO) een sessie wilde verzorgen. Of ik daar interesse in had? Nou, best wel natuurlijk. IBO is de organisatie die zich inzet voor een internationaal erkend curriculum waarmee leerlingen eigenlijk overal ter wereld aansluiting kunnen vinden bij ‘lokaal’ vo en wo. Het IB wordt op veel internationale scholen gehanteerd, maar er zijn ook steeds meer ‘reguliere’ scholen die IB-trajecten aanbieden. Niet eens zo’n gek idee in onze steeds kleiner en internationaal wordende wereld.

Een paar conference calls later was de zaak beklonken en dus verzorg ik eind september in Liverpool een sessie over digital storytelling met de Mac. Ook ga ik die dagen collega-ADE’s ondersteunen bij hun sessies. Prachtig avontuur voor een voormalig leraar Nederlands dacht ik zo.

Webtip: iPad in Education

Ik ben zelf veel te druk (niet in de laatste plaats met m’n eigen iPad – later meer daarover) om een mooi overzicht te maken van de prachtige praktische toepassingen die de iPad biedt voor het leren. Gelukkig heeft mijn Engelse ADE-collega Ian Wilson al wat langer een iPad en dus heeft hij een website gemaakt [...]

Goodies

The best things in life are free aldus Jumsoft, makers van prachtige sjablonen en extra’s (foto’s en (3D)objecten) voor Pages, Numbers, Keynote en Mail en daarom stellen ze helemaal gratisch ende om niets een paar mooie sets goodies ter beschikking. Mooi spul om je iWork-producten er nóg mooier uit te laten zien.

De creatieve docent is een homo universalis

Een mooi geval van serendipity: via Twitter kwam ik in contact met een buurtgenoot (Patrick Visser) die bleek getouwd te zijn met een stapvriendin van vroeger, die buurtgenoot blijkt een trainingsbureau te hebben én een blog en daar las ik een erg leuke blogpost over de 7 leerprincipes van Leonardo da Vinci.

Ik denk niet dat ik iets heel uitzonderlijks zeg als ik stel dat Da Vinci het ideaalbeeld vertegenwoordigt van wat men in de Renaissance-mens de homo universalis noemde. De stormachtige sociale, economische, culturele en technologische ontwikkelingen in onze 21e eeuw vertonen best wat overeenkomsten met die 15e eeuw. De blogpost van Patrick Visser geeft een aardig inzicht in de geleerde en leergierige mens waar we ons best aan mogen spiegelen in het onderwijs. Is het 21e eeuwse ideaal van een creatieve docent niet erg vergelijkbaar met de homo universalis? En zouden eigenschappen die daarbij horen die creatieve docent niet ook misstaan?

1. Curiosita: De onverzadigbare nieuwsgierigheid naar het leven en de rusteloze zoektocht naar leren als bron van geluk: ‘de wens om te leren is ieder edel mens aangeboren’.
2. Dimostrazione: De bereidheid om je kennis volhardend te toetsen en bij te stellen, niet in het minst door te leren van je eigen fouten
3. Sensazione: De continue verfijning van je waarnemingsvermogen, als middel om je ervaringen uit te breiden: ’saper videre’, zien is weten.
4. Sfumato: De bereidheid om ambiguïteit, paradoxen en onzekerheid in je leven toe te laten (letterlijk: ‘in rook op gaan’)
5. Arte/Scienza: De evenwichtige ontwikkeling van wetenschap en kunst, logica en verbeelding. In moderne termen: ‘whole brain thinking’.
6. Corporalita: Het cultiveren van gratie, ‘tweehandigheid’ (Leonardo schreef en schilderde met beide handen), fitheid en een goede lichaamshouding: ‘mens sana in corpore sano’.
7. Connessione: De erkenning van de samenhang der dingen en fenomenen.

Ik herken in dit beeld veel van wat mensen als Sir Ken Robinson en Dan Pink bepleiten als richtsnoer voor de ontwikkeling van (jonge) mensen in ons tijdgewricht. We zien toch vaak (met onze eenzijdige roep om hoog opgeleide leraren) een beperkte focus op het academische aspect van leren. De principes die Da Vinci erop na hield laten zien dat ontdekken, jezelf uitdagen, je grenzen verleggen, je blik verbreden, twijfelen aan je kennis een kunde, het fysieke en de samenhang tussen dat alles een hoger goed is dan de toets-geregiseerde academische steeple chase die we van het onderwijs hebben gemaakt en de methode drones die dat weer van docenten heeft gemaakt.