// you’re reading...

Creativiteit

Ik leg het nog één keer uit …

Dat gebeurt me niet vaak, dat er op een ander blog uitgebreid wordt gerefereerd aan een van mijn artikelen en dat dat dan ook nog eens een pittige discussie oplevert. Leuk! Harrie van Stiphout neemt op Onderwijsvooruitzichten de moeite om een post van een aantal maanden geleden te ontleden. Ik had het stukje van al gelezen, was al van plan om daar maar eens op te reageren en toen werd ik gisteren in reactie van een lezer nog eens gewezen op het stukje. Niet langer getreuzeld dus. Aanvankelijk begonnen als een reactie op Onderwijsvooruitzichten zelf, groeide het uit tot iets dat eigenlijk prima als een soort tegenpost mag functioneren. Komtie …

De kern van het ‘verwijt’ (ik noem het toch maar even zo) is dat ik propageer dat we scholen maar moeten volstouwen met technologische apparatuur in een ultieme poging onderwijs leuk te maken voor leerlingen. Omwille van de discussie zou bijna geneigd zijn om te roepen: Ja, inderdaad! Net als John van Dongen ben ik het echter in hoofdlijnen een heel eind eens met Harrie, maar op twee punten verschil ik toch fundamenteel van opvatting. Zo schrijft hij: je moet vertrekken vanuit het lesgeven van de docent. In mijn opvatting moet je vertrekken uit het leren van het kind. Het onderzoek dat je (via mijn artikel) aanhaalt, geeft aan dat jongeren graag meer les zouden krijgen waarin op een hun voor hen leuke en zinvolle manier gebruik kunnen maken van (internet)technologie. Dat lijkt me in het huidige tijdsgewricht een hele redelijke en zelfs hele praktische wens. Bovendien geeft deze wens een duidelijke betrokkenheid bij hun leerbeleving en -proces aan. Leerlingen willen niet verveeld worden met onderwijs, ze willen juist gestimuleerd worden om dingen te ontdekken en uit te zoeken. En daar willen ze meer internet en technologie voor gebruiken.

Dat heeft weinig te maken met karrevrachten apparatuur de scholen in schuiven. Zeker als het gaat om digiborden (die vaak on- of onderbenut in een hoekje staan) zie ik daar een praktijk die me zorgen baart. Dat is inderdaad een verkeerde investering. Die investering moet vooral zijn in professionalisering. Zowel om met die digiborden iets zinvols en leuks te doen, als om een rijk digitaal curriculum te ontwikkelen zul je als docent kennis en vaardigheden op het gebied van (onderwijs)technologie moeten hebben. Ik ben van mening dat een groot deel van de onderwijsgevenden in Nederland nauwelijks een idee heeft wat er allemaal kan met moderne technologische toepassingen. Veel erger is het dat het veel van die onderwijsgevenden slechts marginaal lijkt te interesseren en met die attitude doen ze hun leerlingen te kort. Professionalisering moet dan ook (niet alleen) gericht zijn op DRO-achtige beheersen van bepaalde technologie, maar vooral op een onderwijskundige knop die om moet. Docenten moeten in elk geval inzicht hebben in de nieuwe manieren waarop leerlingen met informatie en kennis(constructie) om kunnen gaan. Moet je zelf kunnen podcasten om je leerlingen een podcast te laten maken? Volgens mij niet, maar je moet wel iets weten van podcasts, net zozeer als je iets moet weten van hoe je de dvd-speler of hoe het werkboek van je methode inzet.

Harrie schrijft verder (en dat is het tweede punt waarop ik het met hem oneens ben): Maar je gaat toch geen technologie de school inhalen omdat kinderen het zo leuk vinden?! Wél! Juist wel! Juist omdát kinderen het zo leuk vinden moet je die technologie de school binnen halen. Thomas Friedman schrijft in The World is Flat (en dat is volgens mij een vrij gangbare opvatting) dat je intrinsieker gemotiveerd leert als je iets doet wat je leuk vindt. Ook Ken Robinson beweert hetzelfde in zijn presentatie voor de RSA. Als het toepassen van technologische toepassingen als iPods, podcasten, online video, weblogs, wiki’s etc. daarvoor zorgt dan zou de docent / leerkracht met hart voor zijn leerlingen er alles aan moeten doen om te zorgen dat die toepassingen een plek krijgen in de lessen van de leerlingen.

Een van de grootse problemen met technologie op school is juist dat er jarenlang alleen maar met dozen werd geschoven: we zetten de school vol met computers, geven alle docenten een een cursus DRO en dan maken ze ineens leuk les met computer. School veranderde in een soort kantoortuin waarin we fijn met productiviteitssoftware aan de slag konden … leuk. Het landschap van de technologie is echter aanmerkelijk veranderd en toepassingen die meer kunnen dan een diavoorstelling, spreadsheet of tekstbestand ophoesten zijn rijkelijk aanwezig. Er is volop technologie voorhanden die mensen stimuleert te creëren, te delen, samen te werken. Die omslag is buiten het onderwijs opgepakt, maar in het onderwijs vindt er slechts hier en daar de sporen van terug. Veel onderwijsgevenden hebben geen, te weinig of een te beperkt zicht op de mogelijkheden die technologie biedt om aantrekkelijker, eigentijdser onderwijs te ontwerpen.

Harrie sluit af met een overpeinzing: Ik krijg soms de indruk dat sommige edubloggers, hoe boeiend hun bijdragen ook zijn, erg ver voor de troepen uitlopen en dreigen het contact daarmee te verliezen. Ik ben inderdaad vrij uitgesproken over onderwijs, technologie en innovatie. En ik kan me ook voorstellen dat er mensen zijn die mijn opvattingen overdreven, radicaal, vergezocht of uitgesproken belachelijk vinden. Geen enkel probleem. Ik hou mezelf toch altijd maar voor dat als ik ver voor de troepen uitloop, dat niet per se wil niet zeggen dat ik veel te snel ga. Het zou best wel eens kunnen zijn dat het tempo er bij de troepen een beetje uit is of dat ze de weg zijn kwijtgeraakt en dus maar rondjes op de rotonde blijven lopen. Daarom sta ik een stukje verder op de weg te roepen waar ze heen zouden kunnen lopen.

Discussion

7 comments for “Ik leg het nog één keer uit …”

  • http://www.trendmatcher.nl Willem

    Kan alleen maar instemmen met het verhaal van Fons. Petje af dat je de moeite neemt het zo uitgebreid te formuleren (voor de allerlaatste keer:-)Essentieel is inderdaad dat je vertrekt bij de leerlingen en je niet laat ontmoedigen door een (hopelijk snel uitstervende) groep docenten die beweert het allemaal niet meer te kunnen of willen bijhouden. Stel je voor dat de rijschoolinstructeur aan wie jij je 18 jarige zoon/dochter toevertrouwt dezelfde instelling zou hebben: “die nieuwe voorrangsregels, daar doe ik niet aan, veel te ingewikkeld!”

  • http://www.helikon.nl Fons

    Ik heb het graag gedaan Willem :-)

  • http://www.move.nu Marieke

    Zoals ik ook op mijn website heb staan is het de grootste uitdaging van het onderwijs om leerlingen te motiveren zelf te leren. Dat de leerling het uitgangspunt is vind ik dus een basisstandpunt waar ik niet van afwijk. Ik ben het dus ook helemaal met je eens Fons. Wel moet je natuurlijk rekening houden met het kunnen van de leraar, deze moet zich net zo goed vertrouwd voelen in de eigen onderwijspraktijk. Zij moeten dus ook spelenderwijs kennis maken met de nieuwe technologie en het niet op een DRO-manier leren.Zelf doe ik dat ook als ik studiedagen geef, de leerkrachten gaan zelf aan de slag en zijn het grootste gedeelte van de dag bezig, met elkaar in discussie en proberen zelf oplossingen te vinden. Daar leren we toch ook zelf het meest van van actief bezig zijn? Als je dan bij je eigen leren ook nog de gadgets kunt gebruiken die je het liefst gebruikt, dan sluit onderwijs aan bij de beleveingswereld van het kind…in mijn ogen een ideale situatie. Ik werk zelf het liefst met mn Apple, maar zal een ander nooit verplichten om dat te doen. Als zij wat zij geleerd hebben liever met een pen opschrijven dan kan dat ook. Al zal ik het niet nalaten om te laten zien hoe ik het doe in de hoop dat ze hierdoor inspiratie krijgen om het ook te gaan doen :-)

  • Harrie van Stiphout

    Beste John, Willem, Fons, Elke, Marieke…
    Laat ik beginnen met excuses aan Fons: Ik had natuurlijk het best eerst op jouw site kunnen reageren. Beetje raar natuurlijk om via via te moeten vernemen dat iemand het niet met je eens is.
    Terug naar de discussie. (zie onderwijsvooruitzichten.nl).
    Hoewel ik me, bij het plaatsen van mijn bijdrage (‘met dozen schuiven’) niet realiseerde wat ik zou losmaken ben ik daar ook niet rouwig om. Jullie ook niet, heb ik begrepen. Ik ben alleen bang dat we in een Babylonische spraakverwarring verzeild raken. Een paar symptomen.

    Om – nogmaals – te beginnen ben ik het eigenlijk op vrijwel alle didactische, onderwijskundige punten met jullie eens …zelfs op punten waarop ik volgens jullie fundamenteel afwijk!
    Ik krijg alleen de indruk dat mijn implementatie_opvattingen en mijn didactische overtuigingen door elkaar gehaald worden. Laat ik een concreet voorbeeld noemen. Zo vindt Fons dat je niet moet uitgaan van de docent maar van de leerling. Welnu, ik ben het roerend met je eens, Fons, ….ook al denk jij dat ik het omgekeerde beweerde. Voor mij staat buiten kijf, dat leren (het leerproces van de leerling) het primaire proces is. De school staat er om leerlingen de gelegenheid te geven iets te leren; niet om ons te laten demonstreren hoe goed wij kunnen lesgeven. Ik vind zelfs, met Westhoff, dat we het leren van onze leerlingen soms in de weg zitten! Hoe meer je onderwijst, hoe minder tijd er over blijft om leerlingen te laten leren.
    Mijn opmerking over ‘uitgaan van de docent’  slaat dan ook niet op het onderwijsleerproces maar op ICT_implementatie. Die moet uitgaan van de docent; vraaggericht zijn en niet aanbodgestuurd. Je moet dus bijvoorbeeld docenten die zweren bij Directe Instructie niet voor het blok zetten, dat ze de computer alleen mogen inzetten als ze hun onderwijsbenadering veranderen. De computer is geen breekijzer voor onderwijsvernieuwing. In principe is het een onderwijsleermiddel, net zo neutraal als bordkrijt. Je moet docenten niet opzadelen met 2 vernieuwingen tegelijk!
    Maar zo denken we er toch allemaal over, neem ik aan? Afgezien dan van degenen die ooit het DRO bedacht hebben. (Enkele gunstige uitzonderingen daargelaten).  Of diegenen die nu weer reclame zitten te maken voor iets ECDL_achtigs. Of degenen die roepen om ‘een gedegen basis’, omdat dat de fantasie zou prikkelen! Hou toch op. Hele volksstammen heb ik zien afbranden op dat soort misbaksels. Ik krijg er nog jeuk van. Alstublieft nooit meer van die knoppencursussen. Bij professionalisering denk ik veeleer aan ‘spelenderwijs, ‘on the job’, samen met een ‘handige’ collega dingen maken die je in je eigen klas kunt uitproberen. En dat liefst langs de weg van ‘Minimal Learning’ (in plaats van dat geformaliseerde, aanbodgestuurde, cursorisch gedoe). Ik ben het helemaal met je eens, Fons…. Denk ik. (zo niet, dan lees ik dat wel weer).
     
    Ik vind dus ook dat professionalisering best leuk mag zijn (Willem). Ik ben het met je eens dat je docenten best op hun professionaliteit mag aanspreken. Maar, zoals ik al eerder opmerkte: ik vind docenten van nature goed. Ik heb ze in alle soorten en maten meegemaakt: als collega, als onderwijskundige stafmedewerker van een pedagogisch centrum, als hogeschooldocent aan een opleiding voor leraren v.o. Het zijn bijna zonder uitzondering betrokken en integere mensen. Hun belangrijkste manco is dat ze gebukt gaan onder een gigantisch verantwoordelijkheidsbesef. Ik ben er afgelopen weken weer wat tegengekomen die eerder van vakantie terugkwamen ….’om alvast iets aan school te doen’.
    Nee, hen kijk ik er niet op aan, dat het met de ict_integratie in ons onderwijs zo pover gesteld is. Aan die docenten ligt het niet. Het zijn net mensen. En normale mensen gaan pas over tot aanschaf en/of inzet van digitale middelen als ze daar genoeg Gemak, Gewin en Genot aan beleven (Betty Collis). Welnu, wie beleeft er lol aan een knoppencursus? (volkomen terecht, Fons, wat je daarover opmerkt). Daar bereik je precies het omgekeerde mee. En dat bereik je ook niet met een benadering die alle docenten over een kam scheert, zoals de ICT_monitor al van oudsher doet: “De infrastructuur is op orde”, lees je dan. O ja, voor wie dan? Voor degene die klassikaal lesgeeft en met een beamer kan volstaan? Of voor degene die kiest voor zelfstandig leren? Voor hem is die infrastructuur absoluut niet toereikend. Hij heeft bovendien hele andere dingen aan zijn hoofd heeft (bijvoorbeeld: hoe organiseer ik dat zelfstandig leren zonder dat het plafond naar beneden komt?).
    Of je leest “dat er geen olievlekwerking is: good practices worden niet overgenomen”. Tuurlijk niet! Jan kijkt structureel anders tegen onderwijs aan dat Piet. Dus die ‘good practices’ van het andere kamp zeggen hem helemaal niets: hij geeft heel anders les. ‘4in Balans’ scheert ze niettemin allemaal over een kam.
     
    Nou vrees ik, dat jullie het hier ook weer mee eens zijn. Straks valt er niets meer te bediscussiëren! Want er zijn meer punten waarop ik volgens mij niet principieel anders denk dan jullie. ‘Much ado abouth nothing’, dus? Dat ook weer niet. Laat ik voorzichtig zijn, voor ik weer een knuppel in het hoenderhok werp… Ik zal proberen me duidelijk uit te drukken …en toch een beetje ‘recht uit het hart’, John.
     
    Een korte geloofsbelijdenis.
    Ik geloof…
    …dat onderwijs/leren zo leuk mogelijk moet zijn,
    …. dat technologie het leren en onderwijzen een stuk leuker kan maken  Als ik zeg ‘onderwijs is geen snoepwinkeltje’ bedoel ik te zeggen, dat onderwijs niet voetstoots mee moet gaan met hypes en modegrillen. Het moet wel ergens toe dienen. Die kanttekening maak jij ook, Willem, in jouw Karaoake_bijdrage.
    ….. dat technologie onvoldoende benut wordt voor het opleuken van ons onderwijs.
    …dat onderwijs moet inspelen op maatschappelijke ontwikkelingen. En snel ook. Zo doet het onderwijs veel te weinig aan de informatievaardigheden van leerlingen, die naar hartelust zappen, knippen en plakken en naar ik begrepen heb zelfs diersoorten vinden op het internet die helemaal niet bestaan! Docenten blijken er niet op berekend.
    …dat edubloggers het onderwijs best mogen prikkelen om uit hun schulp te kruipen… … maar of dat met prikkelen alleen zal lukken..? “In 2000 staat de computer voor de klas” kopte een krant in 1980 naar aanleiding van een spraakmakend computerproject op een school. We zijn inmiddels meer dan een kwart eeuw en een paar miljard euro’s verder. En hoe hangt de vlag erbij? De ict_integratie staat op een laag pitje, schreef de ict_inspectie een aantal jaren geleden. En ik wil geen zwartkijker zijn, maar het is absoluut nog geen olympische vlam.
    “In ons onderwijs staat nog nergens beschreven wat een docent met ict moet kunnen”, klaagde Van Brummelhuis (ICTopSchool) nog niet zo lang geleden. “Dat is toch merkwaardig,” voegde hij er aan toe.  Kun je wel zeggen ja.
    “Met de professionalisering is het droevig ….” Nou ja, die kennen jullie al. Hij komt niet van mij maar van de ict_inspectie.
     
    Ik laat het even hierbij. Alhoewel ik nog genoeg te vertellen heb, denk ik.
    Anders gaan jullie mij nog voor een zwartkijker aanzien.  En haken jullie af (als je dat nog niet gedaan hebt).
    Wordt ongetwijfeld vervolgd.

  • http://www.helikon.nl Fons

    Dank je wel voor je heldere en uitgebreide nuancering Harrie. Je legt heel helder uit dat we uiteindelijk inderdaad in essentie hetzelfde vinden.

    Eigenlijk het enige punt waar we nog van mening verschillen is dat van die edubloggers. Ik gebruik mijn weblog om mijn geest te scherpen en grenzen te verkennen. Maar het is wel heel wezenlijk voor de praktijk van mijn werk: een bijdrage leveren aan docentprofessionalisering op het gebied van educatieve technologie. Als edublogger ben je een soort verkenner: ik loop voor de troepen uit om te ontdekken waar ze allemaal heen zouden kunnen gaan. Daarbij kun je m.i. niet ver genoeg vooruit lopen. Zo’n blog is een mooie plek om regelmatig verslag uit te brengen.

    Enneh, ik vind je allesbehalve een zwartkijker en afhaken bij een boeiende discussie als deze zal ik zeker niet doen.

  • http://www.wiswijzer.nl Willem van Ravenstein

    Het is met apparaten, voorzieningen en techniek zo dat dit noodzakelijke voorwaarden zijn. Edubloggers ‘praten’ meer over technologische mogelijkheden, geinige gadgets, filmpjes, websites en andere nuttige web2.0-dingen dan over onderwijs. Dat klopt. Ik vind dat prima, want daar is voor mij veel te halen. Ik heb wel ideeën over onderwijs en de manier waarop je ICT moet inzetten. Om daarnaast ook nog ‘s alle ‘techniek’ bij te houden gaat wel erg ver. Gelukkig doe ik wat betreft overal wel ideetjes op.Zonder die techniek kan je ook niks. Maar ik denk dat ik Harrie wel ongeveer begrijp. Het blijven natuurlijk maar middelen. De vraag is hoe krijg je docenten zo ver dat ze er ook nog echt iets mee gaan doen. Op de opleiding waar ik werk krijg je wel ‘s het idee dat men eigenlijk vooral geinteresseerd is in z’n eigen blinde vlek en niet in het verbeteren en vernieuwen van het onderwijs. Eigenlijk zijn docenten die dat wel proberen vervelend. Lastig… eigenlijk moet je dat als organisatie helemaal niet willen. Van die ongehoorzame en vooral ook eigenwijze types die zich maar niet willen conformeren aan de beoogde implementatie van de aanwezige mogelijkheden. Terwijl elk denkend mens kan zien dat het nooit wat kan worden met die ELO en manier waarop de opleiding meent ICT te moeten inzetten.Maar ja, als je er iets van zegt dan vinden ze je maar een sukkel die alles beter denkt te weten. Dat laatste klopt, het eerste niet…:-)Tot nu toe krijg ik uiteindelijk (het duurt altijd even) altijd gelijk…:-)))

  • Harrie van Stiphout

    @FonsIk vind jouw streven voor de troepen uit te lopen en de weg te verkennen een nobel streven. En ik zal de laatste zijn om daar (nog) commentaar op te leveren. In die zin heeft John wel gelijk, denk ik inmiddels: dat ik me wat ongelukkig uitgedrukt heb. Een beetje als de bekende olifant in de porseleinkast.Wat mij vooral bezighoudt is, hoe die ontwikkelingen die jullie signaleren uiteindelijk op de werkvloer terecht komen. Er gebeurt te weinig met ICT in ons onderwijs, Maar dat hoef ik jou niet te vertellen. Mensen die vooruitlopen of de kar moeten trekken stuiten op een muur: gebrek aan competenties en betrokkenheid bij docenten die toch de spil moeten zijn van ict_integratie. Ik constateer dat er van alle kanten (ook door Kennisnet) bijvoorbeeld ideeën en mogelijkheden aangedragen worden maar dat er weinig gerichte actie plaatsvindt om dat naar de specifieke onderwijsbehoeften van docent X en Y te vertalen. Er is nergens omschreven wat docenten met ict moeten kunnen, het nascholingsbeleid is uitermate pover en wat er al aan scholing heeft plaatsgevonden in het kader van het DRO heeft eerder aversie dan animo opgewekt. Ik verbaas mij over het feit dat je nu nog regelmatig hoort pleiten voor iets ECDL-achtigs. Ik vind het didactisch en leertheoretisch allemaal erg zwak onderbouwd.
    Dat klinkt allemaal niet positief, dus heb ik her en der wat ballonnetjes opgelaten. Maar  suggesties die ik o.a. aan ‘ict_op_school’ en de ict_inspectie heb gedaan werden niet opgepikt/ sloegen niet aan. Mogelijk waren die nog te prematuur. Inmiddels bespeur ik (3 jaren later) dat een paar inzichten beginnen door te sijpelen. Bijvoorbeeld: dat ‘docentfactoren’ in dezen belangrijker zijn dan docentoverstijgende maatregelen en dat deskundigheidsbevordering moet sporen met de onderwijsbenadering van de docent. Ik lees het nu voor het eerst in ‘officiële publicaties’. Dat gaat mij allemaal net iets te traag. Ik heb daarom besloten mijn ideeën voortaan langs andere kanalen te verspreiden.
    De discussie die ik via John’s weblog heb ‘ontketend’ heeft me onder andere de bevestiging gegeven op de ingeslagen weg door te gaan. Niet met ‘schoppen’ natuurlijk, maar met signaleren. Bedankt voor je reacties.

alt textalt textView Fons van den Berg's profile on LinkedIn

Translate

Categories

Twitter

  • @AngeliqueOverbe Dat zeg ik :) 8 hours ago
  • @AngeliqueOverbe M'n spiffy loopjack is binnen. Nu eerst beter worden en in conditie raken en dan kunnen we weer eens lopen. :) 8 hours ago
  • @rjmhermans Pages. Maar met Word lukt het ook Archief > Print > PDF knop links onderin printvenster. 8 hours ago
  • Fijn om te zien dat mijn reacties op artikelen bij @kennisnet inmiddels gelijk geplaatst worden :) 11 hours ago
  • Het fascineert me dat van die running capri's exclusief voor dames lijken te zijn. What's up with that?! 11 hours ago
  • @ictcafe In The Wall (langs de A2) zitten zowel een Saturn als een Medimarkt volgens mij. Moet lukken. En anders kun je nog naar Staples. 11 hours ago

Hergebruik